Lowland

Vùng Lowland
Whisky này có khuynh hướng nhẹ nhàng và khô (dry). Vùng này chiếm một phần ba diện tích của Scotland nhưng lại có rất ít lò chưng cất ở tại đây. Loại rượu ở đây thường được dùng để phối chế với các loại rượu khác có độ đậm đà hơn. Một loại singl...

Whisky này có khuynh hướng nhẹ nhàng và khô (dry). Vùng này chiếm một phần ba diện tích của Scotland nhưng lại có rất ít lò chưng cất ở tại đây. Loại rượu ở đây thường được dùng để phối chế với các loại rượu khác có độ đậm đà hơn. Một loại single malt nổi tiếng ở đây có tên là Glenkinchie cho vị rất tươi mới (fresh) được gọi là malt thảo mộc (herbal malt).

Vị trí và vai trò lịch sử của Lowland

Lowland nằm ở phía nam đường ranh giới Highland Line – một vạch phân chia địa lý và pháp lý được xác lập từ Đạo luật Wash Act năm 1784. Nhờ vị trí gần các trung tâm kinh tế như Glasgow và Edinburgh, khu vực này từng là trung tâm sản xuất whisky lớn nhất Scotland trong giai đoạn đầu phát triển của ngành.

Sở hữu sản lượng dồi dào cùng mạng lưới phân phối rộng khắp, Lowland từng được xem là cái nôi của whisky Scotland. Tuy nhiên, thay vì phát triển mạnh dòng whisky single malt như các vùng khác, nơi đây lại tập trung sản xuất grain whisky – thành phần chủ lực trong các dòng blended whisky.

Từ thế kỷ 18 đến 19, làn sóng công nghiệp hóa, thuế cao và các cuộc chiến tranh đã khiến nhiều nhà chưng cất single malt tại Lowland buộc phải đóng cửa hoặc chuyển sang sản xuất whisky công nghiệp. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của blended whisky càng đẩy single malt Lowland vào thế lép vế. Từng là vùng sáng giá bậc nhất, Lowland dần đánh mất danh tiếng, trở thành cái bóng mờ nhạt trong bản đồ whisky Scotland hiện đại.

Phong cách whisky đặc trưng của Lowland

Dù từng bị lu mờ, Lowland vẫn giữ được một phong cách single malt rất riêng: nhẹ, thanh thoát, mang hương cỏ khô, hoa dại, kem sữa và một chút vị bánh mì nướng. Đặc biệt, vùng này từng nổi tiếng với kỹ thuật triple distillation (chưng cất ba lần) giúp rượu đạt độ mịn và êm ái vượt trội. Hiện tại, Rosebanks và Auchentoshan là hai nhà chưng cất hiếm hoi trong khu vực vẫn duy trì hoàn toàn kỹ thuật này.

Đặc điểm hương vị điển hình của whisky Lowlands:

– Hương đầu: cỏ non, hoa kim ngân

– Hương giữa: kem, kẹo bơ, bánh mì nướng

– Hậu vị: mượt, thanh, đôi chút gia vị nhẹ như quế

Các nhà chưng cất Single Malt tiêu biểu của Lowlands

Dù Lowlands từng là cái nôi sản xuất rượu ngũ cốc để phục vụ cho các dòng blended whisky, vùng đất này vẫn còn lưu giữ những cái tên gắn bó với nghệ thuật chưng cất single malt đầy bản sắc.

Auchentoshan nằm ở rìa phía tây bắc Glasgow là một trong hai nhà chưng cất trong khu vực duy trì phương pháp triple distillation cho toàn bộ sản phẩm. Với hệ thống ba nồi chưng cất độc đáo và thời gian lên men ngắn, Auchentoshan tạo ra một loại new make sprit nhẹ, nhiều hương cam quýt và thiên về vị ngũ cốc. Nhờ đó, ảnh hưởng từ gỗ sồi trong quá trình ủ đóng vai trò quyết định đến hương vị cuối cùng. Dòng Auchentoshan Three Wood trưởng thành trong thùng bourbon và sherry nổi bật với hương hoa hồng, kẹo bơ và cà phê ngọt còn phiên bản 18 năm tuổi mang vị gừng, cam chín và tinh dầu vỏ quýt rõ nét.

Rosebank, một biểu tượng của Lowlands từ năm 1840, từng được mệnh danh là “Vua của vùng Lowland”. Nhà máy này từng đóng góp rất lớn trong việc định hình phong cách triple distilled thanh tao, dịu nhẹ đặc trưng của vùng. Tuy nhiên, sau khi bị Diageo đóng cửa năm 1993 vì chi phí vận hành cao và nhu cầu giảm sút, Rosebank tưởng chừng đã vĩnh viễn biến mất. Những năm sau đó, các bản phát hành giới hạn từ các thùng rượu cũ – đặc biệt là qua chương trình Diageo Special Releases và dòng Rosebank Roses của Elixir Distillers – đã đưa danh tiếng Rosebank trở lại.

Tin vui đến vào năm 2017, khi Ian Macleod Distillers công bố kế hoạch hồi sinh Rosebank, hồi sinh nhà máy và tái sản xuất theo phong cách ban đầu. Kể từ đó, những phiên bản ủ lâu năm hiếm hoi của Rosebank được ra mắt.

Dòng single malt Rosebank 31 Year Old mang hương vị hoa cỏ thanh thoát, trái cây họ cam quýt và kết cấu mềm mại đặc trưng đã chinh phục giới sưu tầm. Đây không chỉ là biểu tượng của sự trở lại mạnh mẽ, mà còn là dấu hiệu tích cực cho sự hồi sinh của whisky single malt vùng Lowland.

Tương lai của whisky Lowland

Thế giới whisky hiện đại đang mờ dần ranh giới giữa các vùng và Lowland cũng không ngoại lệ. Bên cạnh những dòng whisky single malt mang phong cách cổ điển nhẹ nhàng, nhiều nhà chưng cất mới đang thử nghiệm những dòng rượu mạnh mẽ hơn với thùng ủ sherry, dùng than bùn hoặc phối trộn thùng đặc biệt.

Tuy nhiên, phần lớn những nhà sản xuất vẫn trân trọng di sản vùng đất này để tạo nên những chai whisky có hương vị nhẹ nhàng, dễ thưởng thức nhưng đầy bản sắc.